Dit is dichterbij dan je denkt
Op 28 april 2025 lag in Spanje en Portugal een halve dag lang het hele net plat, ongeveer tien uur. Geen pinautomaten, geen treinen, telefoonnetwerken die uitvielen.
En de overheid vraagt het je inmiddels recht op de man. In Nederland via de campagne Denk Vooruit, in België via Samen Voorbereid van het Nationaal Crisiscentrum. De vraag is in beide landen dezelfde: kun jij het 72 uur uithouden zonder stroom, water of internet?
De meeste mensen weten wel wat er in een noodpakket hoort. Maar niemand heeft geoefend wat je op het moment zelf doet. En juist dan telt elke minuut.
Licht is het minste probleem
Dit is geen noodpakket en geen lijstje met spullen. Dit is een draaiboek: precies wat je doet, in de goede volgorde, van de eerste tien minuten tot de eerste dag. Het begint met weten wat er werkelijk stilvalt.
Valt direct uit
- Je cv-ketel. Geen stroom betekent geen verwarming en geen warm water, ook al zit er gas in de leiding
- Pinnen, contactloos betalen en de geldautomaat. Daarom staat contant geld op de officiële noodpakketlijst
- Internet, wifi en vaste telefonie. Je modem heeft stroom nodig
- Elektrische sloten, garagedeuren, rolluiken en liften. Weet jij hoe je die met de hand bedient?
- Elektrisch koken. Inductie en keramisch doen niets
Blijft werken, of nog even
- Het mobiele netwerk. Zendmasten hebben noodstroom, maar die is beperkt
- Een radio op batterijen. Die blijft uitzenden, ook als internet en mobiel platliggen
- De waarschuwing van de overheid op je telefoon: NL-Alert of BE-Alert
- Het riool, meestal, want dat werkt grotendeels op afschot
De vraag is niet of je een zaklamp hebt. De vraag is of je weet hoe je je eigen voordeur opent als het slot elektrisch is.
In België bestaat 0800-9009 niet
Zoek je online "stroomuitval wat te doen", dan krijg je bijna altijd Nederlandse informatie. Die stuurt je bij stap 2 naar het landelijke storingsnummer 0800-9009. Dat nummer werkt in België niet, en er is daar ook geen landelijk alternatief: het hangt van je gemeente af of je bij Fluvius, ORES, RESA of Sibelga zit.
Een draaiboek met een verkeerd nummer is geen draaiboek. Daarom krijg je twee volledige edities, een voor Nederland en een voor België. In je ledengedeelte staat onder elke Nederlandse download de Belgische versie. Dit is wat er verschilt:
| Onderwerp | Nederland | België |
|---|---|---|
| Storing melden | landelijk nummer 0800-9009 | geen landelijk nummer, het is Fluvius, ORES, RESA of Sibelga |
| Gasgeur | hetzelfde nummer als de storing | een apart nummer per netbeheerder, en bij RESA is dat geen gratis 0800-nummer |
| Waarschuwing op je telefoon | NL-Alert | BE-Alert, en je moet je inschrijven |
| Sirene | maandelijkse test, eerste maandag om 12.00 uur | bestaat niet meer, de tests zijn in 2018 gestopt |
| Rampenzender | een aangewezen regionale omroep per provincie | bestaat niet, België wijst geen noodzender aan |
| Politie zonder spoed | 0900-8844 | 101 |
| Eten weggooien bij | boven 10 en 15 graden (Voedingscentrum) | boven 4 graden (FAVV) |
| Koelkast blijft koud | ongeveer 4 uur | 4 tot 6 uur |
| Onbetrouwbaar water doorkoken | 3 minuten | 5 minuten |
| Gepland afschakelen | bestaat niet | het afschakelplan, 8 schijven, je kunt je eigen straat opzoeken |
Geen vertaling. Twee keer uitgezocht, elk bij de officiële bronnen van dat land. Want wie in België het Nederlandse draaiboek volgt, belt bij stap 2 een nummer dat niet bestaat.
Wat je krijgt
Een draaiboek in fasen
De eerste 10 minuten, uur 1 tot 6, uur 6 tot 24. Stap voor stap, in de goede volgorde.
Wat er stilvalt en wat blijft werken
Zodat je weet waar je aan toe bent voordat je begint te improviseren.
De veiligheidskennis die levens kost
Koolmonoxide, de generator, de CO-melder, en het alarmkanaal van jouw land.
Wat je juist NIET moet doen
De fouten die mensen in paniek maken, zodat jij ze niet maakt.
Een printbare wat-doe-ik-nu-kaart
Voor bij de meterkast of de zekeringkast. Pakken, aflezen, doen.
Twee edities in één download
Nederland en België, apart geverifieerd. In je ledengedeelte staat onder elke Nederlandse download de Belgische versie.
Een apart gedeelte voor mantelzorgers
Zorg je voor een ouder? Medicijnen, apparatuur op stroom, hulpmiddelen en water bij zorg.
De printbare Zorgkaart
Contacten, medicijnen en apparatuur op één invulbare kaart, voor bij de meterkast van je ouder.
De drie fasen
Fase 1: Eerste 10 minutenUitzoeken en veilig stellen
- Is het jouw huis of de hele buurt?
- Meterkast of zekeringkast: check de aardlek- of differentieelschakelaar
- Storing melden bij je eigen netbeheerder
- Licht pakken en centraal neerzetten
- NL-Alert of BE-Alert lezen, en geen vliegtuigmodus
- Koelkast en vriezer dicht, en dicht laten
Fase 2: Uur 1 tot 6Stabiliseren
- Warmte in één kamer, deuren en gordijnen dicht
- Kleed je in lagen, muts op, dekens erbij
- Weten hoeveel tijd je koelkast en vriezer nog hebben
- Licht: zaklamp naar het plafond, zuinig met je accu
- Radio op batterijen aan
- Nooit binnen verbranden om te koken of te verwarmen
Fase 3: Uur 6 tot 24Volhouden
- Eten: eerst de koelkast, dan de vriezer, houdbaar als laatste
- Water: vul flessen en een pan zolang de kraan nog loopt
- Stuur berichten in plaats van te bellen, spreek een vast belmoment af
- Samen slapen in de warme kamer, kaarsen uit
- Weten wanneer je 112 belt, en wanneer juist niet
Hoe langer het duurt, hoe meer er verandert
Een storing van twintig minuten is vervelend. Een storing van twee dagen is iets anders. Het draaiboek vertelt je per moment wat er verandert en wat je dan doet.
| Hoe lang al | Wat verandert er | Wat je doet |
|---|---|---|
| Na 4 uur | De koelkast wordt kritiek en je telefoonaccu's slinken. Pinnen ligt al vanaf minuut één plat. | Eet en beoordeel de koelkast eerst. Zuinige stand aan. Reken met contant geld. |
| Na 24 uur | De halfvolle vriezer bereikt zijn grens, de warmte in huis zakt merkbaar en de waterdruk kan wegvallen. | Trek je terug in één warme kamer. Stuur berichten in plaats van te bellen. Vul nu flessen en een pan. |
| Na 48 uur | De volle vriezer bereikt zijn grens en accu's raken op zonder oplaadmogelijkheid. | Beoordeel de diepvries op hard of zacht, niet op de klok. Laad alleen het hoognodige. |
| Na 72 uur | Het richtpunt van het overheidsadvies om zonder stroom, water en internet zelfredzaam te zijn. | Duurt het langer, dan denk je niet meer in uren maar in een structurele oplossing. |
De uren voor koelkast en vriezer zijn schattingen bij een deur die dicht blijft. De echte beslissing neem je op temperatuur en gevoel, en die grens ligt in Nederland en België niet gelijk. Beide staan in het draaiboek.
Wanneer moet het eten echt weg?
De belangrijkste regel is simpel: hou de deur dicht. Elke keer dat je opendoet, verlies je kou. Bij een dichte deur heb je ongeveer 4 uur voor je koelkast, 24 uur voor een halfvolle vriezer en 48 uur voor een volle.
Maar dat zijn schattingen, geen norm. De beslissing om iets weg te gooien neem je op temperatuur en gevoel, en daar verschillen de landen. Het Voedingscentrum werkt met 10 en 15 graden. Het Belgische FAVV hanteert 4 graden en rekent op 4 tot 6 uur voor een koelkast. In je eigen editie staat de regel die voor jou geldt, plus de vuistregel voor de vriezer: nog hard mag terug, buitenkant zacht gaat naar de koelkast en binnen twee dagen op, en bij twijfel gooi je weg zonder te proeven.
De dingen die levens kosten
Koolmonoxide is de stille moordenaar bij stroomuitval: geurloos, kleurloos en dodelijk. En het is precies het moment waarop mensen het fout doen, want de verwarming valt uit en er moet gekookt worden.
- Verbrand nooit binnen om te verwarmen of te koken. Geen gasstel, BBQ, houtskool, terrasheater, petroleumkachel of generator in huis, schuur, garage of tent
- Een generator hoort buiten, minimaal 6 meter van ramen, deuren en ventilatieroosters
- Sluit een generator nooit aan op een stopcontact. Backfeeding is levensgevaarlijk, voor jou en voor de monteurs die aan het net werken
- Hang een CO-melder op met de norm NEN-EN 50291, en weet waar hij hoort te hangen. Dat is niet dezelfde plek als een rookmelder
- Duizelig, misselijk, suf of hoofdpijn? De eerste klachten lijken op griep. Iedereen naar buiten, en bel 112
Hoe groot dit is, verschilt per land. In Nederland overlijden er volgens de brandweer gemiddeld 5 tot 10 mensen per jaar aan koolmonoxide, en de Onderzoeksraad schat het werkelijke aantal 3 tot 5 keer hoger omdat het vaak niet herkend wordt. In België is een CO-risico het meest vastgestelde gebrek in woningen, en gebeurt ongeveer de helft van de vergiftigingen in de badkamer.
Het draaiboek zegt ook precies wanneer je 112 belt, en wanneer je juist je eigen netbeheerder belt of het informatienummer van je land gebruikt.
De kaart die je bij de meterkast hangt
Bij het draaiboek zit een printbare wat-doe-ik-nu-kaart. Print hem, vul het storingsnummer van je eigen netbeheerder in en hang hem in de meterkast of op de koelkast. Woon je in België? Vul dan ook het gasgeurnummer in, want dat is een ander nummer en die oproepen krijgen voorrang.
Vijf minuten werk. Daarna hoef je bij een stroomuitval niets meer op te zoeken. In het donker, zonder internet, ga je dat namelijk niet meer doen. Je pakt gewoon de kaart en vinkt af.
Zorg jij voor een vader of moeder die hulp nodig heeft?
Misschien woont je moeder in een aanleunwoning. Of staat er een mantelzorgwoning in je tuin. Dan valt er bij een stroomuitval meer stil dan het licht. Een zorgbehoevende ouder loopt twee risico's die een gezonde volwassene niet heeft: apparaten die op stroom draaien vallen uit, en medicijnen die koud moeten blijven warmen op. Allebei regel je vooraf, niet op het moment zelf.
Dat kan zwaar voelen, er ligt al genoeg op jouw bordje. Daarom staat dit in het draaiboek als een apart gedeelte. Vijf aandachtsgebieden, stap voor stap, zodat je het één keer regelt en er daarna niet meer over hoeft na te denken.
Het misverstand dat je moet kennen
Veel mensen denken dat de netbeheerder een lijst bijhoudt van adressen met medische apparatuur, en die adressen bij een storing voorrang geeft of vooraf waarschuwt. Dat is niet zo. Niet in Nederland, niet in België. Er is geen register, geen voorrang en geen waarschuwing. De conclusie is hard maar simpel: jij regelt de terugval zelf. Voor de drie belangrijkste apparaten betekent dat dit:
- Zuurstofconcentrator: daar hoort een reservefles bij. Zet die op een goed bereikbare plek, niet in de kelder of schuur, en weet hoe hij werkt. Valt de stroom uit, schakel dan meteen over en bel de nooddienst van de leverancier
- Elektrisch bed of traplift: zoek nu op waar de handbediening of noodontgrendeling zit. Niet straks, in het donker
- Thuisdialyse: spreek vooraf een noodplan af met het centrum
Kan de apparatuur echt niet zonder stroom en heb je geen terugval? Bel dan 112. En verlaag bij zuurstof nooit zelf de stand om de fles langer mee te laten gaan, dat doe je alleen in overleg met de arts.
Medicijnen: 72 uur voorraad en een papieren paspoort
Zorg voor minstens 72 uur medicijnvoorraad in huis. En leg een medicijnpaspoort op papier klaar: in Nederland vraag je het AMO op bij de apotheek, in België het medicatieschema. Op papier, want een telefoon is leeg precies wanneer je hem nodig hebt.
Insuline en andere koelkastmedicijnen? Houd de koelkastdeur dicht, dan blijft de inhoud nog uren koel. De veilige vuistregel voor een aangebroken pen: onder 25 graden bewaren en binnen 28 dagen gebruiken, en nooit invriezen. Hoe lang het per merk precies mag, staat als tabel in het draaiboek. Twijfel je na een warme dag? Bel de apotheek.
Hulpmiddelen die je vergeet
- Reservebatterijen voor het hoortoestel
- Een reservebril
- Incontinentiemateriaal voor drie dagen
- Verband- en wondmateriaal
- Extra dekens en warme kleding in lagen, want ouderen koelen sneller af
Water bij zorg
- Basis: 3 liter per persoon per dag
- Meer bij incontinentiezorg of wondzorg
- Op een bereikbare plek, op zithoogte
- In kleine flessen van 1 tot 1,5 liter, te tillen met weinig kracht
Op afstand gewaarschuwd blijven
Woon je niet naast je ouder, dan wil je het wel horen als daar iets speelt. In Nederland gaat dat niet vanzelf: NL-Alert kent geen adresregistratie en bereikt alleen wie zelf in het gebied is. Spreek daarom met een buur of familielid af hoe jij het hoort. In België kan het wel: schrijf je in bij BE-Alert met het adres van je ouder, dat kan met maximaal vijf adressen.
Daarom zit bij het draaiboek een printbare Zorgkaart voor mantelzorgers: contacten, medicijnen, apparatuur, hulpmiddelen, water en alarmering op één invulbare kaart. Hang hem bij de meterkast van je ouder. Dan weet ook een buur wat te doen en wie te bellen als jij er even niet bent.
Dit draaiboek helpt je met voorbereiden, maar vervangt geen medisch advies. Twijfel je over medicijnen of apparatuur? Bel de apotheek of de huisarts. Bel bij levensgevaar altijd 112.
Gecontroleerd bij de bron, per land
Er staat niets in dit draaiboek wat we niet bij een officiële bron konden terugvinden. En omdat de twee edities apart zijn uitgezocht, staan de bronnen ook apart.
Nederland
Rijksoverheid en Denk Vooruit (het 72-uur-advies), Netbeheer Nederland (het landelijke storingsnummer en de storingskaart), NL-Alert, het Voedingscentrum (wanneer eten echt weg moet), FoodSafety.gov (de tijdsindicatie van 4, 24 en 48 uur), het RIVM (water minstens 3 minuten doorkoken), Brandweer Nederland (koolmonoxide, de CO-melder en de rookmelderplicht) en de Amerikaanse CPSC (de 6 meter voor een generator).
België
Het Nationaal Crisiscentrum (BE-Alert, het noodpakket en de campagne Samen Voorbereid), 112.be (de noodnummers), Synergrid en de netbeheerders Fluvius, ORES, RESA en Sibelga (de storings- en gasgeurnummers), het FAVV (koelkast en diepvries), de Belgische waterbedrijven (koken minstens 5 minuten), het Antigifcentrum en Wonen in Vlaanderen (koolmonoxide), de FOD Economie en Elia (het afschakelplan) en het FANC (de kerncentrales).
Wat we niet konden bevestigen, staat er ook niet in. Er is bijvoorbeeld geen Belgisch landelijk storingsnummer en geen aangewezen Belgische noodzender, dus die vind je in de Belgische editie niet terug. Geen bangmakerij, wel wat klopt.
Klaar voor de eerste 24 uur, voor 9,95 euro
- Het draaiboek in 3 fasen: de eerste 10 minuten, uur 1 tot 6, uur 6 tot 24
- Twee complete edities: Nederland en België, met de juiste nummers en normen per land
- Wat er stilvalt en wat blijft werken
- De veiligheidskennis: koolmonoxide, de generator, de CO-melder, en wanneer je 112 belt
- Wat je juist NIET moet doen
- De printbare wat-doe-ik-nu-kaart voor bij de meterkast of zekeringkast
- De koelkast- en vriezer-spiekkaart, in beide edities inbegrepen
- Een apart gedeelte voor wie voor een zorgbehoevende ouder zorgt
- De printbare Zorgkaart voor mantelzorgers, om in te vullen en op te hangen
- Direct te openen en te printen (PDF)
9,95 euro (eenmalig, geen abonnement)
Download het Stroomuitval-draaiboekDirect te downloaden in je ledengedeelte. Je krijgt beide edities, met onder elke Nederlandse download de Belgische versie.
En als het langer duurt dan een dag?
Dit draaiboek brengt je door de eerste 24 uur. Wil je daarna echt onafhankelijk zijn van het net, dan is er het Zelf Redzaam Handboek: zelf voor energie, water, warmte en voedsel zorgen, van zonnepanelen en een thuisaccu tot regenwater zuiveren, verwarmen zonder gas en een moestuin. Dat krijg je aangeboden na je aankoop. Eerst het draaiboek, dan de volgende stap.
Veelgestelde vragen
Voor wie is dit?
Voor huishoudens en gezinnen in Nederland en België die bij een stroomuitval niet willen hoeven nadenken, maar gewoon een plan willen pakken. Je hoeft er niets voor te weten van elektriciteit.
Wat krijg ik precies?
Na aankoop staat alles overzichtelijk op één pagina in je ledengedeelte, met bij elk onderdeel een downloadlink voor de Nederlandse versie en daaronder een voor de Belgische. Je krijgt de gids met het draaiboek, de printbare wat-doe-ik-nu-kaart, de koelkast- en vriezer-spiekkaart en de printbare Zorgkaart voor mantelzorgers.
Ik woon in België. Is dit ook voor mij?
Ja. Je krijgt de Belgische editie er gewoon bij, apart gecontroleerd bij het Nationaal Crisiscentrum, 112.be, het FAVV, het FANC, de netbeheerders en de waterbedrijven. In je ledengedeelte staat onder elke Nederlandse download de Belgische versie. Zelfde prijs, geen aparte pagina, geen vertaalde tekst.
In welk bestandsformaat krijg ik het?
PDF. Je print de kaart en vult je eigen storingsnummer, en in België ook het gasgeurnummer, met de hand in. Zo hangt hij compleet klaar voor het moment dat het misgaat.
Hoe snel heb ik het?
Direct na je aankoop in je ledengedeelte. Je kunt het meteen printen en ophangen.
Klopt de informatie?
Ja, en per land apart gecontroleerd bij de officiële bron. Achterin elke editie staat de volledige bronnenlijst met links, zodat je alles zelf kunt nakijken. Wat niet te bevestigen was, staat er niet in.
Ik zorg voor mijn vader of moeder. Staat daar iets over in?
Ja, er is een apart gedeelte voor mantelzorgers: minstens 72 uur medicijnvoorraad, insuline onder 25 graden en binnen 28 dagen, een medicijnpaspoort op papier, en wat je regelt voor apparatuur op stroom zoals een zuurstofconcentrator, een elektrisch bed of een traplift. Belangrijk om te weten: de netbeheerder houdt geen register bij en geeft geen voorrang of waarschuwing, dus de terugval regel je zelf. Er zit ook een printbare Zorgkaart voor mantelzorgers bij. Het vervangt geen medisch advies; bel bij twijfel de apotheek of de huisarts.
Ik heb al een noodpakket. Heb ik dit dan nog nodig?
Een noodpakket is spullen, dit is actie. Met een noodpakket weet je wat er in huis is, maar niet per se wat je op het moment zelf als eerste doet. Dit draaiboek vult precies dat gat.
Is dit niet een beetje doemdenken?
Nee. Een stroomuitval is meestal gewoon een kapotte kabel en een half uur ongemak. Dit draaiboek is er voor die ene keer dat het langer duurt, zodat je dan niet hoeft na te denken. Geen bunkers, geen paniek, gewoon een plan.
Zorg dat je het weet voordat het nodig is
Een stroomuitval kondigt zich niet aan. Met dit draaiboek en de kaart bij de meterkast pak je gewoon je plan als het misgaat.