De vraag die bijna iedereen fout beantwoordt
Het onweert zwaar en jij zit in de auto. Wat doe je: eruit en schuilen, of blijven zitten?
Veel mensen denken dat een auto onveilig is bij bliksem. Al dat metaal, toch? Het Rode Kruis zegt letterlijk het omgekeerde: "In een auto met gesloten dak zit je relatief veilig." Het metaal om je heen is juist je bescherming.
Wat je niét beschermt: een cabriolet, een open afdak, of een kunststof plezierboot met een hoge mast. Dat onderscheid wil je kennen voordat je in de stromende regen een beslissing staat te nemen.
En dit is maar één van de negen weertypen waarvoor het KNMI waarschuwt (het KMI in België kent er acht, plus een aparte CO-waarschuwing zonder kleurcode). Bij elk van die weertypen is er zo'n ding dat je pas wilt weten voordat het nodig is.
Een weeralarm komt niet ruim van tevoren
In Nederland geeft het KNMI de kleurcodes tot 48 uur van tevoren af. In België werkt het KMI met maxima per kleur: geel maximaal 48 uur vooraf, oranje maximaal 24 uur, en rood op zijn vroegst 12 uur van tevoren, en vaak korter. Dat zijn maxima, geen belofte. Hoe ernstiger de code, hoe minder voorbereidingstijd je hebt.
En er is nog iets dat vaak verkeerd begrepen wordt: het KNMI kan code rood ook afgeven als de kans op de extreme weersituatie klein is, maar de veiligheidsrisico's groot zijn. "Het valt vast mee" is dus geen redenering die je op de kleur kunt bouwen.
Daarom lees je dit draaiboek vooraf, op een rustige avond, en hang je de kaart nu al op. Dan hoef je op het moment zelf alleen nog te pakken wat er al hangt.
Wat betekenen geel, oranje en rood eigenlijk?
De kleuren hebben officiële kernwoorden, en die zijn preciezer dan de meeste mensen denken. Code geel: wees alert. Code oranje: wees voorbereid. Code rood: onderneem actie. Dat laatste is het weeralarm. In België klinken de kernwoorden van het KMI net iets anders (bij oranje en rood hoort daar ook: volg de raadgevingen van de overheid op), maar de opbouw is dezelfde: van opletten naar voorbereiden naar doen.
Belangrijk om te weten: een waarschuwing geldt niet voor het hele land. In Nederland geeft het KNMI waarschuwingen uit per provincie, en daarnaast voor het IJsselmeergebied, de Waddenzee en de Waddeneilanden. In België toont het KMI twaalf regio's: de tien provincies plus Brussel en de Kust. Je buurprovincie kan dus gewoon droog staan terwijl bij jou code oranje geldt.
Er zit een meetbare grens achter, geen gevoel
Een kleurcode is geen inschatting van een weerman met een onderbuikgevoel. Het KNMI publiceert de meetbare grenzen waarbij een waarschuwing wordt overwogen, per weerfenomeen.
De gids bevat ook de drempels van het KMI. Daar zit een detail in dat veel mensen verrast: tussen 15 april en 15 november liggen de Belgische winddrempels ongeveer 10 km/u lager, omdat bomen in blad meer wind vangen. Dezelfde windkracht is in juli dus gevaarlijker dan in januari.
En let op één ding in de Nederlandse tabel: er is geen aparte getallenkolom voor code rood. Het KNMI schrijft dat de meteorologische richtlijnen voor oranje en rood hetzelfde zijn, en dat bij alle waarschuwingen de verwachte impact leidend is.
Zeldzaam, en lang niet altijd storm
Code rood is echt zeldzaam: het KNMI gaf het sinds 2021 zes keer af. Kijk je naar die zes keer, dan valt iets op. Twee daarvan gingen over gladheid door ijzel, en één over zware regen en wateroverlast.
Een weeralarm hoeft dus geen wind te betekenen. En dat is precies waarom je een draaiboek per weertype wilt: wat je bij ijzel doet, is iets heel anders dan wat je bij storm doet.
Wat je krijgt
Het draaiboek per weertype
De Nederlandse editie: per weertype wat je op het moment zelf doet, van storm tot hitte tot ijzel, met de KNMI-drempelwaarden erbij.
De Belgische editie
Geen vertaling: apart gecontroleerd bij het KMI, BE-Alert, het Nationaal Crisiscentrum en 1722.be.
De printbare wat-doe-ik-nu-kaart
Met velden voor datum, regio en code, en afvinkbare kernacties per weertype. Ophangen en pakken als het zover is.
LEES-DIT-EERST.pdf
Zodat je in dertig seconden weet waar alles staat: één map, met daarin de mappen Nederland en België.
De kleurcodes en drempelwaarden per land
Wat geel, oranje en rood echt betekenen, en de officiële meetbare grenzen van het KNMI en het KMI erachter.
Weer-app of overheidsalarm?
Het verschil tussen de KNMI-app en NL-Alert, en tussen de KMI Weer-app en BE-Alert, en hoe je beide goed instelt.
Alles in PDF. Direct te openen op je telefoon, tablet of computer, en te printen wat je nodig hebt.
Per weertype: wat je op het moment zelf doet
Dit is de kern van het draaiboek. Hieronder een greep uit de acties per weertype; in de gids staat het volledige verhaal, met de drempels en de nummers erbij.
Storm en zware windstoten
- Blijf zoveel mogelijk binnen; bij code oranje of rood ga je alleen naar buiten als het echt moet
- Zet losse spullen in tuin en op balkon vast of haal ze naar binnen: plantenbakken, trampoline, parasol, vuilnisbak
- Doe ramen en deuren dicht, vooral aan de windkant
- Parkeer je auto uit de wind en niet onder bomen, langs hekken of naast steigers
- Reken op uitval en vertraging van verkeer en openbaar vervoer
Hitte
- Drink voldoende, ook als je geen dorst hebt
- Zoek koelte en schaduw op; doe je activiteiten voor 12.00 of na 18.00 uur
- Houd je woning koel: 's nachts en 's ochtends luchten, overdag ramen, gordijnen en zonwering dicht aan de zonkant
- Let op kwetsbaren en op medicijngebruik, en laat nooit mensen of dieren achter in een geparkeerde auto
In Nederland hoort hier het Nationaal Hitteplan van het RIVM bij; in Vlaanderen het Vlaams Warmteactieplan, waar ook de ozonwaarschuwingen van IRCEL bij horen. Beide staan uitgelegd in de eigen editie.
Gladheid door ijzel of sneeuw, en extreme kou
- Stel niet-noodzakelijke ritten uit; moet je toch de weg op, pas dan snelheid en afstand aan
- Reken op vertraging en uitval van het openbaar vervoer
- Let bij extreme kou op onderkoeling, en op kwetsbaren en daklozen
- Stook je alternatief? Ventileer altijd, ook 's nachts, en hang een goedgekeurde CO-melder op. Koolmonoxide ruik je niet en zie je niet
Zware regen en wateroverlast
- Haal spullen uit de kelder en van laaggelegen plekken
- Weet waar je gas en elektra afsluit; staat er water in huis, sluit dan eerst de elektriciteit af
- Zet zo nodig schotten of zandzakken voor deuren en lage openingen
- Rijd niet door ondergelopen straten en onderschat de kracht van stromend water niet, ook niet te voet
Zwaar onweer en hagel
- Ga naar binnen en laat mensen en dieren schuilen
- Haal stekkers uit het stopcontact
- Blijf weg van open water, open gebied, hoge punten en alleenstaande bomen
- Geen gebouw in de buurt? Een auto met gesloten dak is relatief veilig; een cabriolet, afdak of kunststof boot niet
- Helemaal niets in de buurt: maak je klein, voeten tegen elkaar, armen om je benen, niet liggen, geen paraplu
Wind- en waterhozen
- Ga naar binnen en blijf weg van ramen
- Zoek de laagste ruimte in huis op, het liefst zonder buitenmuren
- Ben je buiten: zoek een stevig gebouw, geen schuur of afdak
Dichte mist
- Minder snelheid en houd meer afstand
- Gebruik je mistlampen correct
- Houd er rekening mee dat het zicht plotseling zeer beperkt kan worden
Twee situaties die geen weeralarm zijn, maar wel levens raken
Deze twee staan bewust apart in het draaiboek, want ze vallen niet onder de weercodes en juist daardoor kijken mensen ernaast.
- Natuurbrand. Geen kleurcode, maar in Nederland een brandweerfase per veiligheidsregio. En fase 2 heeft een gevolg dat mensen vaak missen: je mag dan hoogstwaarschijnlijk ook niet stoken mét een ontheffing van het stookverbod. Check dat voordat je een vuurkorf aansteekt
- Hoogwater en overstroming. Dit heeft een eigen kleurensysteem, en dat is nadrukkelijk niet hetzelfde als de weercodes. Verwar ze niet. Of jouw adres kan overstromen, en hoe diep, zoek je in Nederland nu al op via overstroomik.nl. Dat is iets om te weten voordat het water komt
Beide staan volledig uitgewerkt in het draaiboek, inclusief waar je de actuele fase of waterstand checkt.
Welk nummer bel je?
Dit is waar de meeste mensen op vastlopen als er net een boom half over de schutting hangt. De verdeling is per land anders, en het draaiboek zet hem voor je op een rij.
Nederland
- 112 bij acuut gevaar of brand, hoe klein ook. En bij twijfel bel je 112
- 0900-0904 als je de brandweer nodig hebt zonder acuut gevaar, zoals losse dakbedekking of een boom die over de openbare weg dreigt te vallen. Niet gratis: 9,51 cent starttarief plus 2,9 cent per minuut
- Je gemeente bij schade in de openbare ruimte, zoals een omgevallen boom in de berm
- Je verzekering bij schade aan je eigen woning of tuin
België
- 112 bij gevaar, gewonden, brand, instortingsgevaar of een versperde openbare weg
- 1722 alleen als het geactiveerd is bij storm of wateroverlast; het is geen permanent nummer
- Het e-loket 1722.be is wél permanent bereikbaar en heeft de voorkeur: je aanvraag komt rechtstreeks bij de brandweer terecht
- 070 245 245, het Antigifcentrum, bij een vermoeden van CO-vergiftiging
Twee edities, apart geverifieerd, geen vertaling
Je zou denken: Nederland en Vlaanderen, dat weer lijkt toch op elkaar? Het weer wel. Het systeem eromheen niet. Wie in België het Nederlandse verhaal volgt, zoekt naar een nummer dat daar niet bestaat en rekent op een waarschuwingstermijn die daar niet geldt. Daarom is elke editie apart uitgezocht bij de bronnen van dat land. Dit is een greep uit de verschillen:
| Onderwerp | Nederland | België |
|---|---|---|
| Kleurcodes | drie waarschuwingskleuren: geel, oranje, rood | vier kleuren, inclusief groen |
| Hoe ver vooraf | tot 48 uur van tevoren | geel maximaal 48 uur, oranje maximaal 24 uur, rood op zijn vroegst 12 uur, en vaak korter |
| Overheidsalarm | NL-Alert via cell broadcast: geen aanmelding nodig, werkt niet via wifi | BE-Alert via locatiegebaseerde sms, plus inschrijving op be-alert.be met tot vijf adressen |
| Brandweer zonder spoed | 0900-0904 | het e-loket 1722.be (1722 zelf staat alleen open als het geactiveerd is) |
| Hitte | Nationaal Hitteplan van het RIVM | Vlaams Warmteactieplan van het Departement Zorg, met ozon erbij |
| Weerfenomenen | negen | acht, plus een CO-waarschuwing zonder kleurcode |
Eén prijs, en je krijgt beide edities. Ook als je maar in één land woont, want je rijdt zo de grens over.
De kaart die je ophangt
Bij het draaiboek zit een printbare wat-doe-ik-nu-kaart. Daarop vul je in wat er op dat moment geldt: de datum, je regio, de afgegeven code en het weerfenomeen. Daaronder staat per code wat je doet, per weertype de kernactie om af te vinken, welk nummer je in welke situatie belt, en waar je de actuele waarschuwing checkt.
Print hem en hang hem op een vaste plek die iedereen in huis kent. Als de melding komt, hoef je niets meer op te zoeken: je pakt de kaart en loopt hem af.
Weet wat je doet bij elk weeralarm, voor 9,95 euro
- Het draaiboek per weertype: storm, hitte, gladheid en kou, onweer, wateroverlast, hozen en mist
- Twee complete edities: Nederland en België, elk apart gecontroleerd bij de eigen bronnen
- De kleurcodes en de officiële drempelwaarden van het KNMI en het KMI, helder uitgelegd
- Het verschil tussen de weer-app en het overheidsalarm, per land, en hoe je beide instelt
- Welk nummer je belt bij welke schade, in Nederland en in België
- De twee situaties buiten de weercodes: natuurbrand en hoogwater
- De printbare wat-doe-ik-nu-kaart met velden voor je eigen gegevens en afvinkbare kernacties
- LEES-DIT-EERST.pdf, zodat je in dertig seconden weet waar alles staat
- Alles in PDF: direct te downloaden, te openen op elk apparaat en te printen
20,00 euro9,95 euro (eenmalig, geen abonnement)
Download Code Rood voor 9,95 euroDirect te downloaden (PDF). Twee edities: Nederland en België. Printbare kaart inbegrepen.
De printbare paklijst voor als je binnen tien minuten het huis uit moet. Precies wat mee moet en wat je anders vergeet.
Staat niet vooraf aangevinkt. Jij beslist op de checkout of je hem erbij wilt.
Drie gidsen in één keer: het Stroomuitval-draaiboek, de Water-noodgids en het Noodplan voor een zorgbehoevende ouder. Geen overlap met Code Rood, wel dezelfde aanpak: weten wat je doet.
Ook dit is een keuze op de checkout, niets staat vooraf aangevinkt.
Voor de duidelijkheid: dit is voorbereiding, geen waarschuwingsdienst
Code Rood is voorbereiding, informatie en handelingsperspectief. Het is geen waarschuwingsdienst en het vervangt de officiële waarschuwingen niet. De actuele waarschuwing komt altijd van het KNMI (knmi.nl en de KNMI-app) of het KMI (meteo.be en de KMI Weer-app), bij acuut gevaar van NL-Alert of BE-Alert, en bij water van je waterschap, gemeente of veiligheidsregio. Volg altijd de overheid.
Gecontroleerd bij de bron, per land
Er staat niets in dit draaiboek wat niet bij een officiële bron kon worden teruggevonden, met peildatum 1 september 2026.
Nederland
Het KNMI (de kleurcodes, kernwoorden en drempelwaarden), het RIVM (het Nationaal Hitteplan en de kwetsbare groepen), NL-Alert, het Rode Kruis (onweer), Brandweer Nederland (0900-0904, koolmonoxide en het natuurbrandrisico) en Rijkswaterstaat (hoogwater en de waterberichten).
België
Het KMI via meteo.be (de vier kleurcodes, de drempels en de CO-waarschuwing), BE-Alert, het Nationaal Crisiscentrum, 112.be, 1722.be, het Departement Zorg (het Vlaams Warmteactieplan) en IRCEL (ozon en luchtkwaliteit).
Achter in elke editie staat de volledige bronnenlijst met links, zodat je alles zelf kunt nakijken. Wat niet te bevestigen was, staat er niet in.
En als het weer je huis echt raakt?
Na je aankoop krijg je eenmalig het Zelf Redzaam Handboek aangeboden voor 67 euro in plaats van 137 euro: zelf zorgen voor energie, water, warmte en voedsel. Eerst het draaiboek voor het moment zelf, daarna de volgende stap.
Veelgestelde vragen
Voor wie is dit?
Voor huishoudens in Nederland en Vlaanderen die bij een weeralarm niet willen twijfelen. Gezinnen, ouders, mensen die voor een oudere of kwetsbare naaste zorgen, mensen met een tuin, balkon, auto of hond, en iedereen die weleens onderweg is als het weer omslaat. Je hoeft er niets voor te weten van het weer.
Wat krijg ik precies?
Eén overzichtelijke map met daarin LEES-DIT-EERST.pdf en twee mappen: Nederland en België. Per editie krijg je het draaiboek per weertype en de printbare wat-doe-ik-nu-kaart met velden voor je eigen gegevens en afvinkbare kernacties. Elke koper krijgt beide edities.
Ik woon in België. Is dit ook voor mij?
Ja. Je krijgt de Belgische editie er standaard bij, apart gecontroleerd bij het KMI, BE-Alert, het Nationaal Crisiscentrum en 1722.be. Het is geen vertaling van de Nederlandse tekst: de kleurcodes, drempels, nummers en plannen zijn voor België opnieuw uitgezocht. Zelfde prijs, beide edities.
In welk bestandsformaat krijg ik het?
PDF. Je opent alles direct op je telefoon, tablet of computer, zonder extra programma, en print eruit wat je nodig hebt. De kaart vul je met de pen in en hang je op een vaste plek die iedereen in huis kent.
Hoe snel heb ik het?
Direct na je aankoop kun je alles downloaden. Je kunt de kaart meteen printen en ophangen.
Is dit een waarschuwingsdienst?
Nee, uitdrukkelijk niet. Code Rood is voorbereiding: het zorgt dat je weet wat je doet als de waarschuwing komt. De actuele waarschuwing komt altijd van het KNMI (knmi.nl en de KNMI-app) of het KMI (meteo.be en de KMI Weer-app), en bij acuut gevaar van NL-Alert of BE-Alert. Volg altijd de overheid.
Klopt de informatie?
Ja, en per land apart gecontroleerd bij de officiële bron, met peildatum 1 september 2026. Achter in elke editie staat de volledige bronnenlijst met links, zodat je alles zelf kunt nakijken. Wat niet te bevestigen was, staat er niet in.
Ik heb al een noodpakket. Heb ik dit dan nog nodig?
Een noodpakket is spullen, dit is weten wat je doet. Met een pakket weet je wat er in huis is, maar niet per se wat je als eerste doet als er code oranje of rood wordt afgegeven. Dit draaiboek vult precies dat gat. Ze zitten elkaar niet in de weg.
Ik ben geen prepper. Is dit iets voor mij?
Juist. Dit is geen bunker en geen doemscenario. Het is een helder plan voor situaties die gewoon in het weerbericht voorkomen: storm, hitte, ijzel, onweer, een piekbui. Je leest het één keer rustig door, hangt de kaart op, en daarna hoef je er niet meer over na te denken.
Lees het nu, niet als de melding al binnen is
Een weeralarm komt soms pas uren van tevoren. Met dit draaiboek en de kaart aan de muur pak je gewoon je plan.